{"id":9098,"date":"2025-04-25T09:21:10","date_gmt":"2025-04-25T09:21:10","guid":{"rendered":"https:\/\/explorascience.vn\/?p=9098"},"modified":"2025-04-25T10:19:17","modified_gmt":"2025-04-25T10:19:17","slug":"su-gian-no-vu-tru-bang-chung-ung-ho-thuyet-bigbang","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/explorascience.vn\/?p=9098","title":{"rendered":"S\u1ef0 GI\u00c3N N\u1ede V\u0168 TR\u1ee4 &#8211; B\u1eb0NG CH\u1ee8NG \u1ee6NG H\u1ed8 THUY\u1ebeT BIGBANG"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"9098\" class=\"elementor elementor-9098\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"penci-section penci-disSticky penci-structure-10 elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-ec2a5be elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"ec2a5be\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"penci-ercol-100 penci-ercol-order-1 penci-sticky-ct    elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-2daaaec\" data-id=\"2daaaec\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-58bfd7e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"58bfd7e\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>N\u1ebfu \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1edbi ExploraScience b\u1ea1n h\u1eb3n s\u1ebd r\u1ea5t \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi c\u0103n ph\u00f2ng s\u1ed1 0: Ph\u00f2ng kh\u00e1m ph\u00e1 H\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi v\u00e0 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c poster v\u1ec1 h\u1ecdc thuy\u1ebft Bigbang trong c\u0103n ph\u00f2ng n\u00e0y. M\u1eb7c d\u00f9 thuy\u1ebft Bigbang l\u00e0 gi\u1ea3 thuy\u1ebft v\u1ec1 m\u00f4 h\u00ecnh v\u0169 tr\u1ee5 tuy nhi\u00ean n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng khoa h\u1ecdc ch\u1ea5p nh\u1eadn r\u1ed9ng r\u00e3i nh\u1edd nh\u1eefng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng th\u1ef1c nghi\u1ec7m thuy\u1ebft ph\u1ee5c. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u201cgi\u00e3n n\u1edf v\u0169 tr\u1ee5\u201d l\u00e0 m\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng m\u1ea1nh m\u1ebd b\u1ea3o v\u1ec7 thuy\u1ebft Bigbang.<\/p><p>V\u00e0o n\u0103m 1920, <strong>Edwin Powell Hubble<\/strong> \u0111\u00e3 quan s\u00e1t th\u1ea5y c\u00e1c v\u1eadt th\u1ec3 c\u00e0ng \u1edf xa th\u00ec c\u00e0ng d\u1ecbch chuy\u1ec3n ra xa ch\u00fang ta nhanh h\u01a1n (S\u1ef1 d\u1ecbch chuy\u1ec3n \u0111\u1ecf c\u1ee7a \u00e1nh s\u00e1ng). V\u1edbi ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y, Hubble \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra k\u1ebft lu\u1eadn \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c cho gi\u1edbi khoa h\u1ecdc t\u1ea1i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m b\u1ea5y gi\u1edd r\u1eb1ng \u201c<strong>v\u0169 tr\u1ee5 \u0111ang gi\u00e3n n\u1edf v\u1ec1 m\u1ecdi h\u01b0\u1edbng<\/strong>\u201d.<\/p><div id=\"attachment_9100\" style=\"width: 899px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-9100\" class=\"wp-image-9100 size-full\" src=\"https:\/\/explorascience.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/00f24a028550370e6e412.jpg\" alt=\"\" width=\"889\" height=\"665\" srcset=\"https:\/\/explorascience.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/00f24a028550370e6e412.jpg 889w, https:\/\/explorascience.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/00f24a028550370e6e412-300x224.jpg 300w, https:\/\/explorascience.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/00f24a028550370e6e412-768x574.jpg 768w, https:\/\/explorascience.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/00f24a028550370e6e412-585x438.jpg 585w\" sizes=\"(max-width: 889px) 100vw, 889px\" \/><p id=\"caption-attachment-9100\" class=\"wp-caption-text\">Hi\u0300nh 1: C\u00e1c ch\u1ea5m \u0111en xa nhau khi qu\u1ea3 b\u00f3ng ph\u00ecnh to<\/p><\/div><p>B\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng v\u0169 tr\u1ee5 gi\u00e3n n\u1edf nh\u01b0 h\u00ecnh b\u00ean tr\u00ean. C\u00e1c ch\u1ea5m m\u1ef1c tr\u00ean qu\u1ea3 b\u00f3ng s\u1ebd c\u00e0ng xa nhau khi th\u1ed5i ph\u1ed3ng b\u00f3ng t\u1ee9c khi kh\u00f4ng gian m\u1edf r\u1ed9ng th\u00ec kho\u1ea3ng c\u00e1ch c\u1ee7a ch\u00fang c\u0169ng t\u0103ng l\u00ean. Tuy nhi\u00ean, b\u1ea1n s\u1ebd nh\u1eadn ra r\u1eb1ng b\u1ea3n th\u00e2n c\u00e1c ch\u1ea5m n\u00e0y c\u0169ng to l\u00ean theo s\u1ef1 ph\u00ecnh ra c\u1ee7a qu\u1ea3 b\u00f3ng. R\u1ea5t may, ch\u00fang ta kh\u00f4ng b\u1ecb k\u00e9o gi\u00e3n theo kh\u00f4ng gian v\u0169 tr\u1ee5. V\u00ec \u1edf k\u00edch th\u01b0\u1edbc \u201cvi m\u00f4\u201d c\u00e1c l\u1ef1c h\u1ea1t nh\u00e2n gi\u1eef c\u00e1c ph\u00e2n t\u1eed c\u1ea5u th\u00e0nh n\u00ean m\u1ecdi v\u1eadt ch\u1ea5t \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. C\u00f2n \u1edf quy m\u00f4 thi\u00ean h\u00e0 l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn gi\u1eef c\u00e1c h\u00e0nh tinh, h\u1ec7 m\u1eb7t tr\u1eddi kh\u00f4ng r\u1eddi xa nhau. Tuy nhi\u00ean \u1edf quy m\u00f4 l\u1edbn h\u01a1n nh\u01b0 c\u00e1c thi\u00ean h\u00e0 v\u1edbi nhau hay c\u00e1c v\u00f9ng xa x\u00f4i trong v\u0169 tr\u1ee5 so v\u1edbi v\u1ecb tr\u00ed quan s\u00e1t c\u1ee7a ch\u00fang ta, s\u1ef1 d\u00e3n n\u1edf n\u00e0y l\u00e0 r\u1ea5t \u0111\u00e1ng k\u1ec3.<\/p><p>Gi\u00e1 tr\u1ecb h\u1eb1ng s\u1ed1 Hubble m\u00f4 t\u1ea3 t\u1ed1c \u0111\u1ed9 gi\u00e3n n\u1edf c\u1ee7a kh\u00f4ng gian gi\u1eefa ch\u00fang ta v\u1edbi thi\u00ean th\u1ec3 t\u1ef7 l\u1ec7 thu\u1eadn v\u1edbi kho\u1ea3ng c\u00e1ch. Theo ph\u00e9p \u0111o ch\u00ednh x\u00e1c nh\u1ea5t hi\u1ec7n nay c\u1ee7a NASA th\u00ec h\u1eb1ng s\u1ed1 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb l\u00e0 22,4 km\/s\/Mly. T\u1ee9c m\u1ed9t v\u1eadt th\u1ec3 c\u00e1ch ch\u00fang ta m\u1ed9t tri\u1ec7u n\u0103m \u00e1nh s\u00e1ng s\u1ebd r\u1eddi xa ch\u00fang ta v\u1edbi v\u1eadn t\u1ed1c 22,4 km\/s. <strong>Nh\u01b0 v\u1eady \u00e1nh s\u00e1ng t\u1eeb m\u1ed9t thi\u00ean h\u00e0 c\u00e1ch ch\u00fang ta tr\u00ean 13,4 t\u1ef7 n\u0103m \u00e1nh s\u00e1ng th\u00ec \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a n\u00f3 s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi ch\u00fang ta v\u00ec thi\u00ean th\u1ec3 \u0111\u00f3 \u0111ang r\u1eddi xa ch\u00fang ta v\u1edbi v\u1eadn t\u1ed1c c\u00f2n l\u1edbn h\u01a1n c\u1ea3 t\u1ed1c \u0111\u1ed9 \u00e1nh s\u00e1ng. <\/strong><\/p><p>C\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 n\u1ebfu v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u00e3, \u0111ang v\u00e0 lu\u00f4n gi\u00e3n n\u1edf th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 trong qu\u00e1 kh\u1ee9 n\u00f3 ph\u1ea3i nh\u1ecf h\u01a1n v\u00e0 \u0111\u1eb7c h\u01a1n? N\u1ebfu tua ng\u01b0\u1ee3c th\u1eddi gian \u0111\u1ee7 d\u00e0i, li\u1ec7u v\u0169 tr\u1ee5 ch\u00fang ta bi\u1ebft ng\u00e0y nay c\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u201c<strong>\u0111i\u1ec3m k\u00ec d\u1ecb<\/strong>\u201d nh\u01b0 thuy\u1ebft Bigbang \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3?.<strong> Do \u0111\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng gi\u00e3n n\u1edf v\u0169 tr\u1ee5 l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u1ee7ng h\u1ed9 m\u1ea1nh m\u1ebd thuy\u1ebft BigBang v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c v\u0169 tr\u1ee5.<\/strong><\/p><div id=\"attachment_9101\" style=\"width: 1034px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-9101\" class=\"wp-image-9101 size-full\" src=\"https:\/\/explorascience.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/064da5bd6aefd8b181fe1.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"664\" srcset=\"https:\/\/explorascience.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/064da5bd6aefd8b181fe1.jpg 1024w, https:\/\/explorascience.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/064da5bd6aefd8b181fe1-300x195.jpg 300w, https:\/\/explorascience.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/064da5bd6aefd8b181fe1-768x498.jpg 768w, https:\/\/explorascience.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/064da5bd6aefd8b181fe1-585x379.jpg 585w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><p id=\"caption-attachment-9101\" class=\"wp-caption-text\">Hi\u0300nh 2: S\u1ef1 gi\u00e3n n\u1edf v\u0169 tr\u1ee5 &#8211; b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u1ee7ng h\u1ed9 thuy\u1ebft BigBang<\/p><\/div><p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p><p><em><strong>S\u1ed1 li\u1ec7u tr\u00edch d\u1eabn:<\/strong> NASA. \u201cWMAP- Expansion of the Universe.\u201d Wilkinson Microwave Anisotropy Probe, 24 January 2014, <a href=\"https:\/\/wmap.gsfc.nasa.gov\/universe\/uni_expansion.html\">https:\/\/wmap.gsfc.nasa.gov\/universe\/uni_expansion.html<\/a>.<\/em><\/p><p><em><strong>Ngu\u1ed3n h\u00ecnh \u1ea3nh:<\/strong> https:\/\/www.science-sparks.com\/how-does-the-universe-expand\/<\/em><\/p><p style=\"text-align: right;\"><strong>&#8211; Ti\u1ebfn \u0110\u1ed3ng &#8211;<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u1ebfu \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1edbi ExploraScience b\u1ea1n h\u1eb3n s\u1ebd r\u1ea5t \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi c\u0103n ph\u00f2ng s\u1ed1 0: Ph\u00f2ng kh\u00e1m ph\u00e1 H\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi v\u00e0 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c poster v\u1ec1 h\u1ecdc thuy\u1ebft&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":9101,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[17,12],"tags":[],"class_list":["post-9098","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hop-tac-chia-se","category-tin-tuc-su-kien"],"lang":"vn","translations":{"vn":9098},"pll_sync_post":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/explorascience.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9098","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/explorascience.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/explorascience.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/explorascience.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/explorascience.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9098"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/explorascience.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9098\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9126,"href":"https:\/\/explorascience.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9098\/revisions\/9126"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/explorascience.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9101"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/explorascience.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/explorascience.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/explorascience.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}