Tại Tuần lễ Thiên văn cộng đồng Quốc tế 2025, người tham gia có cơ hội được giải đáp về những câu hỏi về chủ đề thiên văn vốn vô cùng gần gũi trong cuộc sống hàng ngày, ví như: Đã bao giờ bạn ngước nhìn bầu trời đêm và tự hỏi: “Những ngôi sao lấp lánh kia là gì? Chúng đến từ đâu, và rồi sẽ đi về đâu?” Những câu hỏi tưởng chừng đơn sơ ấy lại là cánh cửa dẫn đến những bí ẩn sâu thẳm và kỳ vĩ nhất của vũ trụ. Tại Tuần lễ Thiên văn cộng đồng Quốc tế 2025, chúng ta vinh dự được lắng nghe câu chuyện qua lăng kính của một trong những nhà khoa học hàng đầu thế giới về sự hình thành sao, Giáo sư Wen-Ping Chen.
Chân dung GS Chen Wen-Ping (Ảnh: Sưu tầm)
Giáo sư Chen Wen-Ping không chỉ là một cái tên quen thuộc trong cộng đồng thiên văn Đài Loan mà còn là một nhà khoa học có uy tín quốc tế. Hiện ông là Giáo sư Chủ nhiệm (Chair Professor) tại Viện Thiên văn học, Đại học Quốc lập Trung ương (NCU) Đài Loan – một vị trí ghi nhận những đóng góp khoa học xuất sắc và lâu dài.
Hành trình sự nghiệp của Giáo sư Chen Wen-Ping được ghi dấu tại những tổ chức nghiên cứu danh giá nhất. Sau khi nhận bằng Tiến sĩ Thiên văn học tại Đại học Stony Brook (Mỹ), ông đã có thời gian làm nghiên cứu sinh tại Viện Carnegie Washington và là nhà khoa học thỉnh giảng tại Trung tâm Vật lý thiên văn Harvard-Smithsonian – nơi đây được xem là một trong những thánh địa của ngành thiên văn thế giới. Bảng thành tích của ông được tô điểm bởi những giải thưởng danh giá như Giải thưởng Hàn lâm của Bộ Giáo dục Đài Loan (2022) và danh hiệu Nhà nghiên cứu xuất sắc của Bộ Khoa học và Công nghệ Đài Loan (2017).
Chuyên môn sâu rộng của Giáo sư Chen tập trung vào lĩnh vực quan sát thiên văn đa bước sóng, đặc biệt là về sự hình thành sao, các vật thể sao trẻ, cụm sao và sao lùn nâu. Nói một cách đơn giản, ông dành cả sự nghiệp của mình để tìm hiểu về “vòng đời” của các vì sao – từ lúc chúng được sinh ra trong những đám mây bụi khí cho đến khi chúng tỏa sáng và kết thúc số phận của mình.
GS Chen Wen-Ping trò chuyện với công chúng (Ảnh: HURA)
Đến với Tuần lễ Thiên văn cộng đồng Quốc tế 2025, Giáo sư Chen đã mang đến một bài nói chuyện đại chúng với tựa đề “A Night under the Sky” (dịch “Một đêm dưới bầu trời sao”). Thông qua bài nói chuyện của mình, ông dẫn dắt khán giả vào một hành trình kỳ vĩ bằng cách dẫn chuyện vô cùng gần gũi, sẵn sàng giải đáp tất cả những thắc mắc từ người tham gia: Tại sao các ngôi sao lại tỏa sáng? Năng lượng của chúng đến từ đâu? Thế giới xung quanh các ngôi sao khác có gì? Và liệu có sự sống nào ngoài kia cũng đang ngước nhìn bầu trời như chúng ta?
Tất cả những thắc mắc tưởng chừng như cần phải được giải quyết bằng lượng kiến thức hàn lâm vốn khó tiếp cận với người nghe phổ thông, thì lại được Giáo sư khéo léo sử dụng ngôn từ dễ tiếp cận trong từng câu chuyện gắn liền với hành trình nghiên cứu của mình, tất cả lời giải đáp chính là sự hòa quyện sâu lắng giữa câu chuyện cuộc đời và hành trình nghiên cứu khoa học, những câu trả lời qua cách diễn giải của Giáo sư Chen Wen-Ping không chỉ thỏa mãn nhu cầu cần được giải đáp của người nghe, mà còn vô cùng nhẹ nhàng trong cách truyền tải, giúp những kiến thức hàn lâm trở nên dễ tiếp thu.
Đây là cơ hội hiếm có để được lắng nghe một bậc thầy của ngành thiên văn học thế giới chia sẻ kiến thức bằng một ngôn ngữ gần gũi và say đắm. Sau buổi nói chuyện này, chúng tôi tin rằng bầu trời đêm sẽ không còn như cũ trong mắt bạn. Mỗi vì sao sẽ mang một câu chuyện, một cuộc đời, và bạn sẽ là người hiểu được câu chuyện đó.
Tác giả: TS. Phan Thanh Hiền, Hoàng Nam
